Skład zespołu: Marcelina Sochacka Mateusz Ambroziak Julia Jaroszewicz Alan Czekała Michał Malik Laura Przygońska Marta Jaroszewicz Julia Kocańska Oliwia Krajewska Natan Wasik Opiekun naukowy: Jolanta Piekarczyk

Wizytówka

Informacje o dziejach szkoły

A. Do II wojny światowej

Początki szkoły powszechnej w Miłaczewie sięgają czasów sprzed wybuchu I wojny światowej[1]. Budowa jej siedziby, w latach 1911-1913, została w połowie sfinansowana z funduszy wyasygnowanych przez władze carskie (2 200 rubli), drugą część wyłożyła miejscowa ludność, która uczestniczyła w pracach budowlanych. W tym samym czasie uruchomiono jedną klasę, w której uczyły się dzieci z kilku roczników. Osobą odpowiedzialną za wzniesienie i wyposażenie budynku szkolnego był ówczesny wójt gminy Skarżyn Franciszek Karkusiński. W skład powołanego przez niego komitetu budowy szkoły weszli: Jan Czekała (z Potaźni), Franciszek Cybocki (z Miłaczewa) i Jakub Tomczyk (z Kolonii Miłaczew). Byli to mieszkańcy postrzegani w środowisku lokalnym jako osoby przedsiębiorcze i odpowiednie do realizacji tego zadania[2]. Miejsce na budowę szkoły zakupiono od miejscowego gospodarza, Józefa Krysztoforskiego. Była to jedna morga ziemi (około pół hektara)[3]. Jak zapisano w kronice szkoły, za działkę zapłacono kwotę trzystu ówczesnych rubli (w tym samym miejscu znajduje się także obecny budynek SP w Miłaczewie). W pobliskim Czachulcu władze założyły cegielnię przeznaczoną do produkcji materiału budowlanego dla szkoły. Do czasu wzniesienia budynku szkolnego zajęcia odbywały się pokoju wynajętym w domu miejscowego gospodarza, Ludwika Kąciaka.

Niewiele zachowało się informacji o nauczycielach, którzy pracowali w początkowym okresie działania szkoły. Wiadomo, że za edukację odpowiadała tylko jedna osoba, delegowana do pracy przez władze rosyjskie. Pierwszym nauczycielem był Wacław Kompa. Uczył on przez cztery lata, zmarł na gruźlicę (zwaną suchotami), która wówczas była chorobą nieuleczalną. Z tego samego powodu zmarł także jeden z jego następców, o nazwisku Miller. Kolejny nauczyciel, wspomniany w szkolnych zapiskach jako Jasiński, przebywał w Miłaczewie przez pół roku, po czym wyjechał do Kalisza[4].

W latach 1918-1921 miłaczewską szkołę prowadził Walenty Majdański (1899-1972), brat Kazimierza – późniejszego arcybiskupa szczecińsko-kamieńskiego (1979-1992). Obok pracy dydaktycznej aktywnie angażował się on w życie społeczne. W 1919 roku W. Majdański opublikował na łamach „Gazety Kaliskiej” artykuł pt. „O polską szkołę na wsi”, w którym podkreślał konieczność wzmacniania postaw patriotycznych w edukacji młodzieży wiejskiej. W późniejszych latach dał się on poznać także jako działacz społeczny, propagator samokształcenia, abstynencji i zakazu aborcji. Promował model rodziny wielodzietnej[5]. Niewiele wiadomo o nauczycielach, pracujących w Miłaczewie po 1921 roku: o pani Dembińskiej (wiemy, że przeniosła się do Uniejowa), Aleksandrze Tomczyku (pracował w latach 1923-1932) i panu Kasprzaku (mieszkał we wsi do 1934 roku). Wiadomo, że w roku szkolnym 1925/1926 w jednoklasowej dotychczas szkole stworzono drugą klasę. Aby umożliwić pracę w grupach, pokój lekcyjny podzielono na dwie części za pomocą ściany z desek, w której znajdowało się przejście łączące oba pomieszczenia. W 1937 roku w miejscu tym postawiono ścianę z cegieł, a każda sala otrzymała osobne drzwi wychodzące na korytarz. W połowie lat 20. obok budynku szkolnego stanęły drewniana stodoła i obora z gliny, użytkowane przez nauczycieli mieszkających w budynku szkoły. Od roku 1932/1933 do grudnia 1939 roku zajęcia lekcyjne w Miłaczewie prowadził Józef Grzybowski – nauczyciel i zarazem kierownik placówki.

Władze niemieckie zamknęły szkołę w grudniu 1939 roku. Józef Grzybowski wraz z rodziną pozostał we wsi do kwietnia 1940 roku (korzystał z mieszkania służbowego w budynku szkolnym), gdy został aresztowany przez niemiecką policję w ramach akcji Intelligenzaktion, skierowanej przeciwko polskiej inteligencji. Był więziony w obozie koncentracyjnym w Dachau, a następnie Gusen, gdzie zginął 6 marca 1941 roku. Jego prochy spoczęły na cmentarzu parafialnym w Malanowie[6]. Aż do zakończenia wojny w Miłaczewie nie odbywały się żadne zajęcia szkolne[7]

1. Po II wojnie światowej

Oddziały niemieckie opuściły okolice Miłaczewa pod koniec stycznia 1945 roku a zajęcia szkolne wznowiono we wsi 1 marca 1945 roku z inicjatywy żony Józefa Grzybowskiego, Romualdy, która została mianowana kierowniczką placówki[8]. Pełniła ona tę funkcję do 1960 roku. W latach 1946-1947 przedwojenny budynek szkoły odnowiono wraz z przylegającymi do niej obiektami gospodarczymi. Ogródek szkolny i podwórze zostały ogrodzone. Brakuje informacji, czy tuż po wojnie w szkole pracowali inni nauczyciele oprócz R. Grzybowskiej. Grono nauczycielskie powiększało się wraz ze zmianami stopnia organizacji jednostki.

Fot. 2. Absolwenci z roku 1957/1958 na tle starej szkoły (zdjęcie z klas młodszych). Na zdjęciu m.in. Romualda Grzybowska (rząd środkowy, czwarta licząc od lewej strony) i Maria Michałowicz (szósta licząc od lewej strony. Źródło: https://spmilaczew.malanow.pl/historia-szkoly/absolwenci-szkoly [dostęp: 2.04.2025].

Oprócz zajęć lekcyjnych dla dzieci, w szkole organizowano także kursy wieczorowe dla starszej młodzieży, która uczyła się na poziomie klasy czwartej i piątej (1945-1950). Dodatkowo prowadzono kursy dla osób pełnoletnich, będących analfabetami (1948-1950). Ukończyło je dziesięcioro słuchaczy. Uczestnicy kursów wieczorowych zasilili szeregi amatorskiego zespołu teatralnego, który działał przy szkole w latach 1945-1950. Zespół wystawił kilka przedstawień dla lokalnej społeczności oraz dla mieszkańców z okolicznych miejscowości. Nie udało się ustalić repertuaru grupy, ale wiadomo, że jej występy cieszyły się dużym zainteresowaniem wśród młodych ludzi. Dochód z przedstawień był przekazywany na doraźne potrzeby szkoły. Dzięki temu zdołano zakupić m.in. liczydło, aparat radiowy, projektor do wyświetlania przeźroczy, a także trzydzieści sztuk drzewek owocowych. Były to przede wszystkim jabłonie i czereśnie, które zostały posadzone za budynkiem szkoły, tworząc niewielki sad. Obecnie w tym miejscu znajdują się plac zabaw i boisko typu Orlik[9].

W roku szkolnym 1945/1947 przeprowadzono remont budynku szkolnego, budynków gospodarczych i ogrodzono teren szkoły siatką. Natomiast w roku szkolnym 1951/1952 w szkole powstała kolejna klasa i zatrudniono drugiego nauczyciela. Trzeci nauczyciel pojawił się w lipcu 1960 roku, w tym samym czasie kierownikiem, a następnie dyrektorem szkoły został Franciszek Bartczak (1930-2000), który sprawował tę funkcję (z roczną przerwą) do 1984 roku. W latach 1959-1960 dobudowano kolejną, trzecią salę lekcyjną i zakupiono działkę budowlaną. Rozbudowa szkoły była koniecznością, ponieważ w 1961 roku wprowadzono tam system siedmioklasowy i zatrudniono czwartą nauczycielkę. Do 1972 roku w placówce pracowało już sześciu pedagogów. Jak wspominają przedstawiciele ówczesnego Komitetu Rodzicielskiego, rozbudowa szkoły postępowała z problemami z powodu niedostatku materiałów budowlanych na rynku. Rodzice starali się zdobywać deficytowe produkty „na własną rękę” i współuczestniczyli w prowadzonych pracach. W ramach czynów społecznych wyremontowali stodołę (1963), rozebrali glinianą oborę, sfinansowali i wybudowali studnię, odpowiadającą wymogom sanitarnym.

Gdy w roku szkolnym 1966/1967 w budynku szkolnym zostało zlikwidowane służbowe mieszkanie nauczycielskie, w jego miejsce stworzono oddzielne pomieszczenie administracyjne i pracownie przedmiotowe. W roku szkolnym 1968/1969 szkoła zyskała boisko, które zostało ogrodzone przez mieszkańców wsi w czynie społecznym. W roku szkolnym 1974/1975 w budynku szkoły rozpoczęło działalność ognisko przedszkolne (było ono otwarte przez dwa dni w tygodniu). W roku szkolnym 1984/1985 funkcję dyrektora szkoły objęła pani Krystyna Harasna. Po wielu latach starań w 1997 r. zapadła decyzja o rozbudowie szkoły. Wójtem gminy Malanów był wówczas Bogumił Stawicki.

Fot. 3. Obecny budynek Szkoły Podstawowej w Miłaczewie. Źródło: ze zbiorów Szkoły Podstawowej w Miłaczewie, 2024.

W wyniku rozbudowy do starego budynku szkolnego dołączono nowoczesne skrzydło z sześcioma salami lekcyjnymi, salą komputerową, salą do gimnastyki, biblioteką, przedszkolem i tzw. zapleczem, czyli kuchnią, stołówką, gabinetem pielęgniarskim. Modernizacja wcześniej wykorzystywanego obiektu (tzw. starej szkoły) trwała do kwietnia 2002 roku. Uroczyste oddanie szkoły odbyło się 20 czerwca 2002 roku w obecności wójta Gminy Malanów Bogumiła Stawickiego, wielkopolskiego kuratora oświaty Apolinarego Koszlajdy i starosty powiatu tureckiego Mariana Gryta. Dzięki tym inwestycjom placówka otrzymała również nowoczesny sprzęt multimedialny, który znajduje się w każdej sali lekcyjnej[10]. Od 2014 r. funkcję dyrektora szkoły objęła pani Beata Myszyńska, która, podobnie jak jej poprzednicy, troszczy się o wysoki poziom nauczania. Dba o relacje z rodzicami i środowiskiem lokalnym. Dzięki jej zaangażowaniu powiększa się i modernizuje baza szkoły. Uczniowie mają możliwość rozwijania swoich pasji i zainteresowań[11].  

2. Dzieje i teraźniejszość Szkoły Podstawowej w Miłaczewie we wspomnieniach mieszkańców/absolwentów

Od początku swojego istnienia szkoła w Miłaczewie była ważnym miejscem dla lokalnej społeczności, co potwierdzają kroniki i wspomnienia absolwentów, dyrekcji oraz przedstawicieli władz samorządowych. Zatrudniani w niej nauczyciele mieszkali w budynku szkolnym lub wynajmowali kwatery u miejscowych gospodarzy, co sprzyjało ich integracji z mieszkańcami. Po wojnie przy szkole działał amatorski teatr, skupiający uczniów i uatrakcyjniający swoimi przedstawieniami życie mieszkańców wsi. Kolejni dyrektorzy placówki (w sumie sześciu – od 1932 do 2025 roku) zawsze współpracowali z lokalną społecznością. Jak podkreśla wójt Gminy Malanów, wszystkich darzono wielkim zaufaniem. Warto zaznaczyć, że niegdyś kandydatura na dyrektora musiała być konsultowana m.in. z sołtysem wsi[12]. Mieszkańcy wsi, z którymi rozmawiali autorzy niniejszego hasła, wspominają ją jako przyjazną dla uczniów i jednocześnie otwartą na kontakty z otoczeniem. Rodzice od początku istnienia placówki czuli się za nią odpowiedzialni, uczestnicząc w czynach społecznych, pomagając w remontach i modernizacjach (we wspomnieniach pojawiają się np. prace nad uszczelnieniem drewnianych okien lub drążeniem studni). Dawni uczniowie przywołują w swoich relacjach „ręczne dzwonki”, wyznaczające rytm szkolnych lekcji i piece kaflowe, w których rozpalano tuż przed rozpoczęciem zajęć. Są też informacje o kinie objazdowym, odwiedzającym szkołę i wspomnienia na temat dojazdów do niej. Uczniowie pochodzący z miejscowości oddalonych od Miłaczewa musieli niegdyś korzystać z transportu, który odbywał się za pomocą tzw. nysek (tak potocznie nazywano furgonetki produkowane przez zakłady samochodowe w Nysie) lub bonanzy – osobowej przyczepy ciągniętej przez ciągnik rolniczy[13].

Jak wspominają absolwenci szkoły, pomimo skromnych warunków lokalowych społeczność szkolna była zżyta – wszyscy się znali i w razie potrzeby wzajemnie sobie pomagali. Do szczególnie ważnych, a wymienianych przez rozmówców, wydarzeń z życia szkoły należały zabawy choinkowe, odbywające się w remizie OSP. Ich organizacja angażowała całą społeczność – kobiety piekły ciasta i przygotowywały kanapki, zdobywano słodycze, a jeden z mieszkańców wcielał się w rolę św. Mikołaja. Uczniowie wraz z nauczycielami dekorowali salę i przygotowywali występy artystyczne. Po choince był czas na zabawę taneczną dla dorosłych. We wspomnieniach pojawiają się także szkolne dni sportu, organizowane w latach 60. (ZAŁĄCZNIK NR 2).  Obecnie mieszkańcy współorganizują ze szkołą festyny z okazji pożegnania lata i Dnia Rodziny. Pierwszy festyn organizowany jest zwykle na koniec września, a drugi na przełomie maja i czerwca. Plenerowe uroczystości skupiają uwagę całej miejscowej społeczności, ich organizacja byłaby niemożliwa bez udziału innych instytucji lokalnych, na czele z OSP w Miłaczewie.

Ważnym wydarzeniem we wsi były obchody stulecia szkoły w 2011 roku. Ich kulminację stanowiły uroczystości, które odbyły się 21 września. Na zaproszenie ówczesnej dyrektor Krystyny Harasnej, do Miłaczewa przyjechali przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. Przybyli również liczni absolwenci (m.in. proboszcz parafii z Przedecza, ksiądz prałat Henryk Ambroziak, który odprawił mszę świętą w kościele w Malanowie)[14].

---

[1] Pierwsze wzmianki o Miłaczewie pochodzą z XV wieku z gnieźnieńskiej księgi sądowej (1491) i Liber Beneficiorum Jana Łaskiego. W pierwszej połowie XIX wieku wieś podlegała administracyjnie starostwu powiatowemu w Warcie w województwie kaliskim a tzw. dobra miłaczewskie, sięgające ponad 520 hektarów, składały się z wsi Miłaczew, Miłaczewek i Potaźnia. W 1933 r. Miłaczew uznano za wieś gromadzką – stworzono wówczas radę złożoną z mieszkańców, nad którą pieczę sprawowali urzędnicy powiatowi. Gdy władze postanowiły zlikwidować gminę Skarżyn (1938), Miłaczew został włączony do gminy Kowale Pańskie. Częścią gminy Malanów stał się na początku lat 70. XX wieku; por. Historia Miłaczewa [w:] Cyfrowe Archiwum Gminy Malanów,  https://cahgm.malanow.pl/historia-poszczegolnych-miejscowosci/milaczew/historia-milaczewa [dostęp: 30.03.2025].

[2] Informacje zaczerpnięte z Kroniki szkolnej 1960-2001, s.1- 2 (materiał niepublikowany).

[3] Józef Krysztoforski [w:] https://www.csw2020.com.pl/biogram/jozef-krysztoforski/ oraz Eugeniusz Żebruń Józef Krysztoforski [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/osoby-zwiazane-z-gmina-malanow/jozef-krysztoforski [dostęp: 30.03.2025].

[4] Kronika szkolna 1960-2001, s. 3 (materiał niepublikowany).

[5] Por. Sylwetka Walentego Majdańskiego, „Studia nad rodziną” 2004, nr 15, s. 5-11; Andrzej R. Tyczyno Majdański Kazimierz Jan [w:] Słownik biograficzny. Turek i okolice, Turek 2011, s. 174-176.

[6] Maria Wardzyńska, Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce Intelligenzaktion, Warszawa 2009, s. 214-215.

[7] W latach 1941-1942 Miłaczew znajdował się w pobliżu granicy rozległego getta wiejskiego (20 X 1941 – 20 VII 1942), stworzonego przez niemieckich nazistów, którego centrum ulokowano w miejscowości Nowy Czachulec (5,5 km od Miłaczewa). Wsią, która znajdowała się najbliżej Miłaczewa, ulokowaną w getcie, był Czachulec Stary (2,8 km); por. Andrzej Niziołek, W wiejskim getcie – Czachulec Nowy i powiat turecki [w:] Chaim-życie. Portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, https://chaim-zycie.pl/kultura-i-historia/turek/490-w-wiejskim-getcie-czachulec-nowy-i-powiat-turecki [dostęp: 30.03.2025]; Historia Czachulca Starego [w:] Cyfrowe Archiwum Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-poszczegolnych-miejscowosci/czachulec-stary/historia-czachulca-starego [dostęp: 30.03.2025].

[8] W niespełna dwa tygodnie po opuszczeniu wsi przez okupantów, 5 lutego 1945 roku powołano tam jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej. Jak wspominali strażacy, na wyposażeniu jednostki były: wóz konny, syrena ręczna, sikawka ręczna, drabiny, bosaki i tłumice strażackie (służące do tłumienia płomieni w pokrywie gleby). Do wyjazdów strażackich przeznaczono po dwie pary koni, które były ubezpieczone od wypadków podczas akcji; por. Bartosz Stachowiak, Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Miłaczewie (fragment książki:B. Stachowiak, Monografia Ochotniczych Straży Pożarnych Powiatu Tureckiego, Turek 2009) [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-osp/osp-milaczew/historia-ochotniczej-strazy-pozarnej-w-milaczewie [dostęp: 30.03.2025].

[9] Kronika szkolna 1960-2001, s. 5-6, (materiał niepublikowany).

[10] Tamże, rok szkolny 2001-2002; Historia Szkoły Podstawowej w Miłaczewie [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-jednostek-oswiatowych-19107/sp-milaczew/historia-szkoly-podstawowej-w-milaczewie  [dostęp: 30.03.2025].

[11] Aktualności [w:] Szkoła Podstawowa w Miłaczewie, https://spmilaczew.malanow.pl/aktualnosci [dostęp: 30.03.2025].

[12] Wywiad z p. Ireneuszem Augustyniakiem Wójtem Gminy Malanów, p. Krystyną Harasną emerytowaną dyrektor Szkoły Podstawowej w Miłaczewie, p. Beatą Myszyńską obecną dyrektor szkoły, Miłaczew, 27.11.2024 r.(materiał niepublikowany). Kierownicy i dyrektorzy szkoły, o których mowa w zachowanych dokumentach to: Józef Grzybowski (1932-1939), Romualda Grzybowska (1945-1960), Franciszek Bartczak (1960-1984), Kazimierz Nowicki (1969-1970), Krystyna Harasna (1984-2014), Beata Myszyńska (od 2014).

[13] Wywiad z absolwentami Szkoły Podstawowej w Miłaczewie: Lidią Maciejewską, Piotrem Stawickim, Łukaszem Tomczykiem, Miłaczew, 2.04.2025 (materiał niepublikowany).

[14] Szkoła dawniej i dziś [w:] Szkoła Podstawowa w Miłaczewie, https://spmilaczew.malanow.pl/historia-szkoly/historia-szkoly [dostęp: 2.04.2025 r]

Bibliografia

• Kronika szkolna 1960-2001 (materiał niepublikowany).
• Sylwetka Walentego Majdańskiego, „Studia nad rodziną” 2004, nr 15, s. 5-11. 
• Tyczyno Andrzej R., Majdański Kazimierz Jan [w:] Słownik biograficzny. Turek i okolice, Turek 2011, s. 174 -176.
• Wardzyńska Maria, Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce Intelligenzaktion, Warszawa 2009, s. 214-215.

Netografia

Publikacje: 

Absolwenci szkoły [w:] Szkoła Podstawowa w Miłaczewie, https://spmilaczew.malanow.pl/historia-szkoly/absolwenci-szkoly [dostęp: 30.03.2025].

Aktualności [w:] Szkoła Podstawowa w Miłaczewie, https://spmilaczew.malanow.pl/aktualnosci [dostęp: 30.03.2025].

Historia Czachulca Starego [w:] Cyfrowe Archiwum Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-poszczegolnych-miejscowosci/czachulec-stary/historia-czachulca-starego  [dostęp: 30.03.2025].

Historia Miłaczewa [w:] Cyfrowe Archiwum Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-poszczegolnych-miejscowosci/milaczew/historia-milaczewa[dostęp: 30.03.2025].

Historia Szkoły Podstawowej w Miłaczewie [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-jednostek-oswiatowych-19107/sp-milaczew/historia-szkoly-podstawowej-w-milaczewie [dostęp: 30.03.2025].

Szkoła dawniej i dziś [w:] Szkoła Podstawowa w Miłaczewie, https://spmilaczew.malanow.pl/historia-szkoly/historia-szkoly [dostęp: 30.03.2025].

Józef Krysztoforski [w:] https://www.csw2020.com.pl/biogram/jozef-krysztoforski/ [dostęp: 30.03.2025].

Janicki Paweł, Getto wiejskie w Czachulcu, https://www.schondorf.pl/historia-liskowa-i-okolic/getto-w-czachulcu/ [dostęp: 30.03.2025].

Malinowski Piotr, Żydzi w wiejskim getcie w Czachulcu Nowym (wybór z nieopublikowanej pracy magisterskiej pt. Eksterminacja ludności żydowskiej w powiecie tureckim w latach 1939-1945) [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/fakty-historyczne/zydzi-w-wiejskim-getcie-w-czachulcu-nowym [dostęp: 30.03.2025].

Niziołek Andrzej, W wiejskim getcie – Czachulec Nowy i powiat turecki [w:] Chaim-życie. Portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, https://chaim-zycie.pl/kultura-i-historia/turek/490-w-wiejskim-getcie-czachulec-nowy-i-powiat-turecki [dostęp: 30.03.2025].

Stachowiak Bartosz, Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Miłaczewie (fragment książki: B. Stachowiak, Monografia Ochotniczych Straży Pożarnych Powiatu Tureckiego, Turek 2009) [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/historia-osp/osp-milaczew/historia-ochotniczej-strazy-pozarnej-w-milaczewie [dostęp: 30.03.2025].

Żebruń Eugeniusz, Józef Krysztoforski [w:] Cyfrowe Archiwum Historii Gminy Malanów, https://cahgm.malanow.pl/osoby-zwiazane-z-gmina-malanow/jozef-krysztoforski [dostęp: 30.03.2025].

Spis załączników

Załącznik nr 1. Kolekcja zdjęć dotycząca hasła pt. Szkoła Podstawowa w Miłaczewie na tle dziejów miejscowości

Załącznik nr 2. Fragment wywiadu z absolwentami Szkoły Podstawowej w Miłaczewie: L. Maciejewską. P. Stawickim, Ł. Tomczykiem, Miłaczew, 2.04.2025, przeprowadzony przez Marcelinę Sochacką, Mateusza Ambroziaka, Cyfrowa Szkoła Wielkopolska 2030 (materiał niepublikowany).