Skład zespołu: Gracjan Antczak Krzysztof Durkiewicz Anna Kubka Zuzanna Langa Ksawery Luźny Wiktor Radzimski Nadia Rogowska Zuzanna Wierzejewska Hanna Szczepaniak Lena Świderska Maksymilian Sobczak Igor Świderski Opiekun naukowy: Mirosław Dymkowski

Wizytówka

Historia Dworku w Mycielinie

Dworek w Mycielinie ma długą historię, który  w XV- XVI wieku był siedzibą rodu Mycielskich. To tutaj urodził się renesansowy poeta Piotr Mycielski[2] . Przez następne wieki posiadłość w Mycielinie zmieniała kolejnych właścicieli. Ostatnim był ród Doruchowskich. Majątek został zakupiony przez Teodora Doruchowskiego[3] w 1837 roku i należał do rodziny Doruchowskich przez przeszło 100 lat.

W połowie XIX wieku Feliks Doruchowski[4] objął administrację majątku. Dworek wówczas był zadbany. Gdy wybuchło powstanie styczniowe Feliks przechowywał broń w piwnicy na terenie parku, za co został zesłany na Syberię. Wykupiła go żona, jednak od tego czasu był stale śledzony i represjonowany. W tym też czasie miało miejsce uwłaszczenie chłopów.

W 1883 roku majątek przeszedł w ręce syna Feliksa – Teodora[5]. Był on człowiekiem wykształconym, postępowym. Przeprowadził drenowanie pól, sprowadził nowoczesne maszyny. Zaczął też uprawiać buraki. Założył wtedy park, który istnieje do dzisiaj[6].

W styczniu 1897 roku wybuchł pożar i dworek całkowicie spłonął. Dzięki usilnej pracy wielu murarzy, cieśli i stolarzy wybudowany został nowy dwór. Boże Narodzenie 1897 roku rodzina Doruchowskich spędzała już w nowym domu. W sierpniu 1908 roku dworek w Mycielinie odwiedził Henryk Sienkiewicz. Był on nauczycielem żony Teodora, Zofii z Górskich w czasie, gdy była na pensji w Warszawie. Pisarz gościł w dworku trzy dni. Odwiedził też grób rodzinny Doruchowskich na cmentarzu w Kościelcu.

Gdy wybuchła I wojna światowa ponad 40 osób znalazło schronienie w dworku w Mycielinie. Uciekli oni z płonącego Kalisza. Wśród nich był prezydent miasta wraz z rodziną. Uciekinierzy przebywali w dworku ponad miesiąc otoczeni serdeczną opieką. Codziennie wieczorem rodzina Doruchowskich, służba i uciekinierzy modlili się pod figurką Matki Bożej, odmawiali litanię, śpiewali “Boże coś Polskę”. [7]

Po zakończeniu I wojny światowej i śmierci Teodora Doruchowskiego, w 1921 roku majątek przeszedł do rąk ostatniego właściciela, jego syna Adama. Dzięki zmianie systemu gospodarowania, wydźwignął on szybko majątek z upadku.

Gdy wybuchła druga wojna światowa Mycielin został zajęty przez armię niemiecką. Adam został aresztowany i osadzony w kaliskim więzieniu. Rodzina przeniosła się do Warszawy. Antoni, syn Adama, został wcielony do wojska i opuścił majątek. Przez okres wojny zarządzał nim Sigmund von Richthofen. Pod koniec wojny splądrował on posiadłość Doruchowskich i wszelkie dobra wywiózł do Niemiec. Po wojnie część majątku została rozparcelowana między miejscową ludność. Pozostałe grunty przejął Państwowy Fundusz Ziemi. Stan dworku był bardzo zły. Brakowało okien, drzwi, podłóg w niektórych pomieszczeniach. Przywrócenie go do odpowiedniego stanu wymagało dużego nakładu pracy i pieniędzy. W 1947 roku w dworku zaczęła działać Dwuletnia Szkoła rolnicza, a następnie w 1950 roku Szkoła Podstawowa. W 2001 roku szkoła została przeniesiona do nowego budynku, a w dworku powstała biblioteka[8].

Działalność edukacyjna dworku

Pierwsza działalność oświatowa w Mycielinie przypada na 1919 r., gdy Teodor Doruchowski założył ochronkę dla dzieci pracowników majątku. Zajęcia odbywały się przy dworskim kredensie, w porze letniej i były prowadzone przez córki Teodora[9]. Obejmowały naukę pisania i czytania oraz śpiewu.

Pierwsza czteroklasowa, nieobowiązkowa szkoła podstawowa powstała w 1921 r. i została zlokalizowana w tych samych pomieszczeniach przydworskich. Następnie w 1923 r. została przeniesiona do domu rolnika i funkcjonowała tak do 1928 r. Wtedy to spaliła się cała wieś i szkoła straciła lokal.[10]

Działalność edukacyjna powróciła do dworku w 1947 r., gdy w przejętym budynku podworskim powstała Dwuletnia Szkoła Rolnicza z Internatem[11]. Następnie w 1950 roku do tej samej lokalizacji została przeniesiona, funkcjonująca od 1886 r. w Kazali Starej, szkoła podstawowa[12].

Stan dworku   w Mycielinie w roku 1954 był bardzo zły – brakowało okien, podstawowego wyposażenia oraz toalet. Początkowo nauczanie prowadzone było w pięciu oddziałach klasowych, a następnie w siedmiu. W latach 1955 – 1971 kierownikiem szkoły był pan Józef Dudek. W roku 1962 budynek szkoły przeszedł gruntowny remont, powstało sześć pomieszczeń lekcyjnych. W kwietniu 1964 roku wieś została zelektryfikowana, dzięki czemu w szkole (dworku) pojawiły się urządzenia techniczne – odbiornik radiowy Aida.

W latach 1991- 2022 funkcję dyrektora pełniła pani Małgorzata Tomela.

„Ważną rolę pełnił również park otaczający dworek. Na potrzeby uczniów urządzone zostało boisko, zainstalowane  stałe przyrządy gimnastyczne. Staraniem przewodniczącej Koła Gospodyń Wiejskich Pani Skalskiej, w Mycielinie w cieniu dworskich kasztanowców, usytuowano plac zabaw z huśtawkami, karuzelą i innymi urządzeniami, które przez wiele lat cieszyły okoliczne dzieci. Park był celem niedzielnych spacerów mieszkańców wsi, wycieczek rowerowych mieszkańców gminy. Boisko tętniło życiem również popołudniami, podczas wakacji, dni wolnych od nauki. (…) Grupy młodych piłkarzy opuszczały teren parku – szkoły gdy robiło się ciemno. Dzięki inicjatywie dyrektora Małgorzaty Tomeli  oraz Leśniczego Mariana Kleśty z parkowych wiatrołomów, zostały wykonane ławy, siedziska, umożliwiające odpoczynek po spacerze”[13].

W latach 1998 – 2001 prowadzona była budowa nowego budynku szkolnego, do którego zostało przeniesione nauczanie z dotychczasowej lokalizacji w budynku podworskim.

Współczesna rola dworku – biblioteka i Gminny Ośrodek Kultur

Opuszczony przez szkołę budynek dworu został poddany gruntownemu remontowi w ramach programu opieki nad zabytkami. Nowe przeznaczenie budynku to cele kulturalne. Od roku 2010 budynek stał się siedzibą Biblioteki Publicznej z świetlicą i kawiarnią internetową, która umożliwia organizowanie w nim kameralnych spotkań, warsztatów, zajęć dla dzieci. Przykładem tego typu inicjatyw było przygotowanie pod kierunkiem Danuty Jarek dyrektora biblioteki  inscenizacji przyjazdu Henryka Sienkiewicza do dworku w Mycielinie, który odwiedził rodzinę Doruchowskich w 1908r. Wydarzenie zorganizowano w ramach Narodowego Czytania, które odbyło się w 2019r.[14] Biblioteka Publiczna Gminy Mycielin organizuje liczne spotkania autorskie dla dzieci i młodzieży, podczas których uczniowie mają możliwość poznawania ciekawych ludzi oraz odkrywania tajników świata literackiego.

Biblioteka została przeniesiona z Korzeniewa w roku 2010, a od roku 2025 rozpoczął tam funkcjonowanie Gminny Ośrodek Kultury[15]

„Współcześnie budynek dworku bez wątpienia pełni rolę edukacyjną. Młodzi ludzie mają możliwość nauki języka angielskiego, doskonalenia umiejętności tanecznych, gry na instrumentach oraz trenowania karate. Oprócz zajęć cyklicznych, organizowane są warsztaty tworzenia ozdób choinkowych połączone ze wspólnym ubieraniem choinki, warsztaty tworzenia ozdób wielkanocnych, a także warsztaty okazjonalne (wiosenne, jesienne, z okazji Dnia Matki). Organizowane są również zajęcia dla dzieci i młodzieży podczas ferii zimowych i wakacji (zajęcia manualne, twórcze, zajęcia sportowe, warsztaty z klockami Lego, warsztaty majsterkowania, warsztaty fotograficzne, itp.). W dworku mieści się także sala gier, gdzie dzieci i młodzież mają możliwość aktywnego spędzenia wolnego czasu i możliwość integracji, nawiązania nowych znajomości i przyjaźni”[16]. 

Bibliografia:

• Kronika Szkoły Podstawowej w Mycielinie, z lat 1954-2002, Archiwum Szkoły Podstawowej im. Ireny Sendlerowej w Mycielinie.
• Skoroszyt część I „Rolnictwo Ziemi Kaliskiej w latach mego dzieciństwa rok 1896-1914” Adam Doruchowski.

Netografia:

• Piotr Mycielski, w: Słownik Polszczyzny XVI wieku. Edycja internetowa. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, https://spxvi.edu.pl/kanon/osoby/?id=79, dostęp 25. 04. 2025.
• Teodor Błażej Doruchowski z Doruchowa h. Niesobia, w: M. J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego. Serwis genealogiczny pod patronatem Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego, https://www.sejm-wielki.pl/s/surowe.php?o=4.721.29, dostęp 25.04.2025 r.
• Gminny Ośrodek Kultury w Mycielinie, https://www.facebook.com/p/Gminny-O%C5%9Brodek-Kultury-w-Mycielinie-i-Biblioteka-100064458560992/ 
• Wikipedia, https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Mycielin-Dworek.jpg 
• Wikipedia, https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Mycielin-Dworek-portyk.jpg 
• Polskie zabytki, https://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/6253/Mycielin/ 
• Calisja.pl, https://calisia.pl/w-mycielinie-czytano-nowele-polskie,23811

Załączniki:

• Załącznik 1. Film z wywiadem z Panią Jadwigą Michalak byłą nauczycielką Szkoły Podstawowej w Mycielinie, Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony przez Lenę Świderską i Hannę Szczepaniak.
• Załącznik 2. Film z wywiadem z Panią Sylwią Zawiasa Instruktorem Gminnego Ośrodka Kultury w Mycielinie, Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony przez uczniów: Zuzannę Wierzejewską, Nadię Rogowską i Gracjana Antczaka.
• Załącznik 3. Transkrypcja  wywiadu z Panią Małgorzatą Tomela dyrektorem Szkoły Podstawowej w Mycielinie w latach 1991-2022, Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony drogą korespondencyjną.

---

[1]UCHWAŁA NR VIII/38/2024 RADY GMINY MYCIELIN z dnia 21 października 2024 r w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury pod nazwą Gminny Ośrodek Kultury w Mycielinie [online], edziennik.poznan.uw.gov.pl [dostęp 2025-02-08].

[2] Piotr Mycielski, w: Słownik Polszczyzny XVI wieku. Edycja internetowa. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, https://spxvi.edu.pl/kanon/osoby/?id=79, dostęp 25. 04. 2025.

[3]Teodor Błażej Doruchowski z Doruchowa h. Niesobia, w: M. J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego. Serwis genealogiczny pod patronatem Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego, https://www.sejm-wielki.pl/s/surowe.php?o=4.721.29, dostęp 25.04.2025 r.

[4] Feliks Doruchowski z Doruchowa h. Niesobia, w: M. J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego. Serwis genealogiczny pod patronatem Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego, https://www.sejm-wielki.pl/b/zi.2.38.probant?ad_closed=true, dostęp 25.04.2025 r.

[5]Archiwum szkolne: „Skoroszyt część I Rolnictwo Ziemi Kaliskiej w latach mego dzieciństwa rok 1896-1914” Adam Doruchowski

[6] Ibidem

[7] Ibidem

[8]Załącznik 1 – wywiad z Panią Jadwigą Michalak, byłym nauczycielem  Szkoły Podstawowej w Mycielinie , Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony przez uczniów: Lenę Świderską i Hannę Szczepaniak

[9] Archiwum szkolne: „Skoroszyt część I Rolnictwo Ziemi Kaliskiej w latach mego dzieciństwa rok 1896-1914” Adam Doruchowski

[10] Archiwum szkolne: „Skoroszyt część I Rolnictwo Ziemi Kaliskiej w latach mego dzieciństwa rok 1896-1914” Adam Doruchowski

[11] Ibidem

[12] Ibidem

[13] Wywiad z Panią Małgorzatą Tomela dyrektorem Szkoły Podstawowej w Mycielinie w latach 1991-2022, Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony drogą korespondencyjną.  w archiwum opiekuna projektu.

[14]Załącznik 3. Wywiad z Panią Małgorzatą Tomela dyrektorem Szkoły Podstawowej w Mycielinie w latach 1991-2022.

[15]UCHWAŁA NR VIII/38/2024 RADY GMINY MYCIELIN z dnia 21 października 2024 r w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury pod nazwą Gminny Ośrodek Kultury w Mycielinie [online], edziennik.poznan.uw.gov.pl [dostęp 2025-02-08].

[16]Załącznik 2 – Wywiad z Instruktorem Gminnego Ośrodka Kultury w Mycielinie z Panią Sylwią Zawiasa, Mycielin, 08.02.2025 r., przeprowadzony przez uczniów: Zuzannę Wierzejewską, Nadię Rogowską i Gracjana Antczaka.