Skład zespołu: Gorynia Monika Gościańska Julia Grześkowiak Konrad Harendarz Filip Jakuszkowiak Eliza Jędrzychowska Anastazja Lisiecki Antoni Łapawa Filip Mazurek Laura Miranda Iory Ostapczuk Kacper Sobecki Bartosz Opiekun naukowy: Bartłomiej Ratajczak

Wizytówka

Szkoła w Bodzewie jako pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego

„Tysiąc szkół na tysiąclecie państwa polskiego” to inicjatywa, która miała miejsce w Polsce z okazji obchodów tysiąclecia istnienia państwa polskiego. Realizowana przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej miała na celu poprawę jakości edukacji
w kraju. W ramach tego projektu wybudowano ponad 1000 nowych szkół, które miały być symbolem rozwoju państwa i idei socjalistycznych, a także stanowić wkład w rozwój infrastruktury edukacyjnej. Były to placówki, które miały na celu poprawienie dostępu do edukacji w mniejszych miejscowościach i na wsiach, szczególnie w kontekście powojennego rozwoju kraju oraz nadchodzącego wyżu demograficznego. Wiele z tych szkół miało także ważną rolę w rozwoju lokalnych społeczności[1]. Szkoła w Bodzewie to jedna z tzw. „tysiąclatek”, czyli szkół, które zostały wybudowane w Polsce w latach 60. XX wieku.

Szybki wzrost liczby dzieci w latach powojennych, jak i utworzenie w Bodzewie szkoły zbiorczej uwidoczniły konieczność powiększenia dotychczasowego obiektu szkolnego. Dzięki staraniom ówczesnego I sekretarza Komitetu Powiatowego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Gostyniu – Wacława Grześkowiaka, władze szkolne zgodziły się na budowę nowej, większej placówki[2]. Budowa szkoły w Bodzewie została umieszczona w planie Społecznego Funduszu Budowy Szkół Tysiąclecia na lata 1961-1965, a koszt całego przedsięwzięcia wyniósł 4 mln złotych[3]. Prace budowlane rozpoczęto 6 czerwca 1961 r., a zakończono 31 grudnia 1962 r. Oddanie budynku do użytku opóźniły liczne niedociągnięcia budowlane, a także awarie centralnego ogrzewania oraz problemy z doprowadzeniem wody[4]. W dniu 5 września 1963 r. uroczystego otwarcia nowej szkoły w Bodzewie dokonał przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wacław Oźminkowski[5].

Nadanie szkole imienia Powstańców Wielkopolskich

Rocznica powstania wielkopolskiego w 1968 roku była wydarzeniem, które władze PRL starały się wykorzystać w celach propagandowych. Chociaż sama rocznica nie miała bezpośredniego związku z komunizmem, została przeformułowana i wkomponowana w ideologię państwową. Pominięto wątek niepodległościowy powstania, który nie pasował do ówczesnej polityki PZPR[6].

Obchody 50. rocznicy powstania wielkopolskiego w szkole w Bodzewie miały zgoła odmienny charakter. Uroczystości rocznicowe z grudnia 1968 r. dały początek staraniom o nadanie szkole imienia. Na posiedzeniu rady pedagogicznej 11 grudnia 1968 r. kierownik szkoły Franciszek Szymkowiak przedstawił projekt tablicy pamiątkowej w związku z nadaniem szkole imienia Powstańców Wielkopolskich[7].

W dniu 19 grudnia szkoła uroczyście obchodziła 50. rocznicę powstania wielkopolskiego z udziałem weteranów z najbliższej okolicy. Program akademii zawierał pogadankę na temat powstania oraz część artystyczną, w której poezja przeplatała się z muzyką i śpiewem. Po części oficjalnej zainteresowani uczniowie mogli porozmawiać
z weteranami o trudach czasu powstania. W podzięce za przybycie gości obdarowano kwiatami i pamiątkowymi dyplomami[8].

Święto 1 maja 1969 roku zbiegło się z uroczystym momentem odsłonięcia pamiątkowej tablicy i nadania szkole imienia Powstańców Wielkopolskich. Obchody zaszczycili swoją obecnością weterani powstania, członkowie ZBoWiD-u, przedstawiciele lokalnych władz. Po wspólnym odśpiewaniu hymnu państwowego zebrani goście wysłuchali okolicznościowego przemówienia inspektora szkolnego Franciszka Thiela. Dotychczasową historię szkoły w Bodzewie przybliżył zebranym ówczesny kierownik Franciszek Szymkowiak[9]. W związku z nadaniem imienia szkoła otrzymała z Wojewódzkiego Zarządu Społecznego Funduszu Budowy Szkół i Internatów podarunek w postaci 100 tys. złotych z przeznaczeniem na modernizację szkoły, pomoce naukowe i wiatę na rowery[10]. Za te pieniądze w zakresie modernizacji szkoły przebudowano balkony oraz powiększono powierzchnię użytkową biblioteki. Uzupełniono brakujące pomoce naukowe i zakupiono sprzęt stanowiący dodatkowe wyposażenie pracowni biologicznej i fizycznej[11].

Nadanie szkole sztandaru

Pierwsze wzmianki na temat sztandaru pojawiły się w związku ze zdobyciem sztandaru przez Szkołę Podstawową nr 3 im. Przemysława II w Gostyniu. We wspomnianej uroczystości, która odbyła się 1 czerwca 1971 r., brała udział delegacja uczniów szkoły w Bodzewie[12].

W dniu 21 lutego 1974 r. na ogólnym zebraniu rodziców wykład pt. „Rodzina a szkoła” wygłosiła mgr Zofia Prywer. Istotą wykładu była kwestia samorządności uczniowskiej. Obecni na zebraniu dowiedzieli się również, że organizacja samorządności polega na tym, aby dzieci i młodzież realizując własne cele stawali się partnerami nauczycieli w realizacji zadań szkoły. Swoim doświadczeniem prelegentka podzieliła się także z gronem pedagogicznym. Efektem było wypracowanie wspólnych z samorządem szkolnym propozycji działań dotyczących uroczystości nadania sztandaru i wydarzeń poprzedzających. Powołano komisję, która zajęła się koordynacją działań, m.in. opracowaniem kalendarza akcji towarzyszących zdobywaniu sztandaru. Rozpisano konkursy na projekt graficzny sztandaru oraz hasło przewodnie. Między klasami wywiązała się rywalizacja o miano klasy sztandarowej. Wybrano najlepszy scenariusz uroczystości nadania sztandaru. Wspólnie z samorządem szkolnym wytypowano szkołę posiadającą tego samego patrona. Wybór padł na Szkołę Podstawową nr 75 im. Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu. Stworzono listę osób, które zostaną zaproszone na uroczystość[13].

Drugie półrocze roku szkolnego 1973-1974 rozpoczęto pod hasłem „Dobrą nauką i pracą zdobywamy nasz sztandar”[14]. Na roboczym posiedzeniu Rady Pedagogicznej w dniu 26 marca 1974 r. ustalono plan działań związany z nadaniem sztandaru. Cała społeczność szkolna aktywnie włączyła się w zorganizowanie wystawy dorobku szkoły. Postanowiono zademonstrować osiągnięcia licznych organizacji funkcjonujących na terenie szkoły. Swoje miejsce podczas trwania wystawy znalazł m. in. kącik harcerski, kącik samorządu szkolnego, wystawiono dyplomy klas i indywidualne uczniów oraz kroniki klasowe i szkoły[15].

Maj 1974 roku okazał się miesiącem wytężonej pracy. Na lekcjach języka polskiego uczniowie poszczególnych klas pisali wypracowania na temat „Jak zdobywamy sztandar”. Dzieci i młodzież aktywnie włączyli się w akcje zbierania butelek, makulatury i złomu. Zebrane fundusze w całości zostały przeznaczone na zakup sztandaru. Wychowankowie Państwowego Domu Dziecka w Bodzewie przygotowali okolicznościowe zaproszenia, które zostały wysłane do weteranów powstania wielkopolskiego, przedstawicieli władz oświatowych i partyjnych, zaprzyjaźnionych szkół i przedstawicieli harcerstwa[16].

Uroczystość przekazania sztandaru odbyła się 1 czerwca 1974 r. Przybyli goście przy asyście członków szkolnej drużyny harcerskiej zwiedzali wnętrze szkoły oraz zorganizowaną wcześniej wystawę dorobku szkoły. Kulminacyjny moment obchodów przypadał na godzinę 9. Wręczenia sztandaru na ręce dyrektor szkoły – Hanny Jankowiak, dokonał przewodniczący Komitetu Rodzicielskiego, Marian Jakuszak. Następnie zostaje on przekazany przedstawicielom społeczności szkolnej. Uczniowie szkoły złożyli ślubowanie na wierność sztandarowi. Część oficjalną obchodów wypełniły podziękowania fundatorom sztandaru i przemówienia zaproszonych gości. Program akademii zawierał także część artystyczną, w tym występ chóru szkolnego pod przewodnictwem Jadwigi Pokrywki[17].

Za wystrój szkoły, konkursy plastyczne i zorganizowanie wystawy dorobku szkoły odpowiedzialni byli: Stanisława Hechmann, Władysława Skrzypczak, Grażyna Musielak, Henryk Musielak i Leszek Huebner. Przygotowaniem części artystycznej zajęli się: Hanna Jankowiak, Kazimiera Marciniak, Jadwiga Pokrywka, Janina Bzdęga i Zenon Płaczek[18].

Bibliografia i netografia:

• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1963-1964.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1968-1969.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1969-1970.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1970-1971.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1973-1974.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 4 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 11.12.1968 dotyczącego omówienia obchodów 50. rocznicy Powstania Wielkopolskiego.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 5 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 16.12.1968 dotyczącego omówienia obchodów 50. rocznicy Powstania Wielkopolskiego.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 9 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 25.04.1969 dotyczącej omówienia obchodów odsłonięcia tablicy pamiątkowej przy Szkole Podst. w Bodzewie.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 29.08.1972-12.10.1976, Protokół z posiedzenia roboczego Rady Pedagogicznej odbytej dn. 26.03.1974 r.
• Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 29.08.1972-12.10.1976, Protokół z zebrania rodziców połączonego z naradą roboczą dnia 21.02.1974 r.
• Grzelczak Piotr, Masowe, ludowe i antyniemieckie. Pamięć powstania wielkopolskiego w latach 1956-1989, „Kronika Miasta Poznania” 2018/3, s. 290-308.
• Nasza troska o szkoły – to troska o przyszłość młodzieży, „Powiat gostyński wczoraj – dziś i jutro” 1961/4 w wersji zdigitalizowanej, https://lbc.leszno.pl/dlibra/publication/14626/edition/13998/content [dostęp 30.03.2025].
• Stremecki Marek, Tysiąclatki mają 50 lat, „Mówią wieki”, 2015/10, s. 60-61.
• Wacław Oźminkowski (1916-1922), „Gazeta Gostyńska” 1992/16, s. 10 w wersji zdigitalizowanej, https://lbc.leszno.pl/dlibra/publication/15424/edition/14756/content [dostęp 30.03.2025].
• Wywiad z Jadwigą Pawlaczyk, Bodzewo, 12.03.2025, przeprowadzony przez Elizę Jakuszkowiak, Kacpra Ostapczuka, Cyfrowa Szkoła Wielkopolska 2030.
• Wywiad z Kazimierą Marciniak, Bodzewo, 12.03.2025, przeprowadzony przez Laurę Mazurek, Filipa Łapawę, Cyfrowa Szkoła Wielkopolska 2030.
• Wywiad z Stanisławem Marciniak, Bodzewo, 12.03.2025, przeprowadzony przez Laurę Mazurek, Filipa Łapawę, Cyfrowa Szkoła Wielkopolska 2030.
• Wywiad z Zenonem Płaczkiem, Bodzewo, 12.03.2025, przeprowadzony przez Elizę Jakuszkowiak, Kacpra Ostapczuka, Cyfrowa Szkoła Wielkopolska 2030.

Załączniki:

• Załącznik nr 1 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Otwarcie szkoły. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 2 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Geneza. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 3 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Tworzenie scenariusza. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 4 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Kwestie organizacyjne. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 5 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Przebieg uroczystości. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 6 Nadanie imienia szkole w Bodzewie. Nowa tradycja. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Kazimierą Marciniak i Stanisławem Marciniak. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 7 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Geneza. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 8 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Kwestie organizacyjne. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 9 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Akcje towarzyszące nadaniu sztandaru. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 10 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Tworzenie scenariusza. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 11 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Przebieg uroczystości. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 12 Nadanie sztandaru szkole w Bodzewie. Uroczystości z udziałem powstańców. Rozmowa (fragment) z byłymi nauczycielami szkoły Jadwigą Pawlaczyk i Zenonem Płaczkiem. Bodzewo. 12.03.2025.
• Załącznik nr 13 Uroczystość nadania szkole imienia Powstańców Wielkopolskich. Kolekcja zdjęć.
• Załącznik nr 14 Uroczystość nadania sztandaru szkole w Bodzewie. Kolekcja zdjęć.

---

[1] M. Stremecki, Tysiąclatki mają 50 lat, „Mówią wieki”, 2015/10, s. 60-61.

[2] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1963-1964.

[3] Nasza troska o szkoły – to troska o przyszłość młodzieży, „Powiat gostyński wczoraj – dziś i jutro” 1961/4 w wersji zdigitalizowanej, https://lbc.leszno.pl/dlibra/publication/14626/edition/13998/content [dostęp 30.03.2025].

[4] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1963-1964.

[5] Wacław Oźminkowski (1916-1992) urodził się 15 lutego 1916 roku w miejscowości Ochle w ówczesnym powiecie kolskim. W 1954 roku zamieszkał w Gostyniu. W tym też roku został Przewodniczącym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gostyniu. Funkcje tę pełnił do 1971 roku. W latach 1971-1976 pełnił funkcje prezesa Gostyńskiego Towarzystwa Kulturalnego. Od 1 lipca 1971 roku do 1 lipca 1977 roku sprawował funkcję kierownika Muzeum w Gostyniu. Zmarł 17 lipca 1992 roku i pochowany został na cmentarzu w Ochlach. Więcej na: Wacław Oźminkowski (1916-1922), „Gazeta Gostyńska” 1992/16, s. 10 w wersji zdigitalizowanej, https://lbc.leszno.pl/dlibra/publication/15424/edition/14756/content [dostęp 30.03.2025].

[6] P. Grzelczak, Masowe, ludowe i antyniemieckie. Pamięć powstania wielkopolskiego w latach 1956-1989, „Kronika Miasta Poznania” 2018/3, s. 290-308.

[7] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 4 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 11.12.1968 dotyczącego omówienia obchodów 50. rocznicy Powstania Wielkopolskiego.

[8] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 5 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 16.12.1968 dotyczącego omówienia obchodów 50. rocznicy Powstania Wielkopolskiego.

[9] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 1967-1969, Protokół nr 9 z posiedzenia Rady Pedagogicznej dn. 25.04.1969 dotyczącej omówienia obchodów odsłonięcia tablicy pamiątkowej przy Szkole Podst. w Bodzewie.

[10] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1968-1969.

[11] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1969-1970.

[12] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1970-1971.

[13] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 29.08.1972-12.10.1976, Protokół z zebrania rodziców połączonego z naradą roboczą dnia 21.02.1974 r.

[14] Tamże.

[15] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 29.08.1972-12.10.1976, Protokół z posiedzenia roboczego Rady Pedagogicznej odbytej dn. 26.03.1974 r.

[16] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Kronika 1962-1977, Rok szkolny 1973-1974.

[17] Tamże.

[18] Archiwum Szkoły Podstawowej w Bodzewie, Protokólarz R.P. 29.08.1972-12.10.1976, Protokół z posiedzenia roboczego Rady Pedagogicznej odbytej dn. 26.03.1974 r.