Wizytówka

Izba Muzealna w Łobżenicy to placówka muzealna poświęcona ochronie i popularyzacji dziedzictwa kulturowego regionu Łobżenicy. Powstała z inicjatywy miłośników historii , m.in. Ludwika Prinza i Zygmunta Szyszko i Pawła Szczuki w połowie lat 60. XX wieku. Oficjalne otwarcie miało miejsce 28 stycznia 1967 roku. Muzeum dokumentuje historię, tradycje oraz codzienne życie mieszkańców regionu.

Lokalizacja

Muzeum znajduje się w Łobżenicy przy ulicy Adama Mickiewicza 20, w gminie Łobżenica, powiat pilski, województwo wielkopolskie. Obecnie jego siedzibą jest budynek Gminnego Centrum Kultury (GCK), zwany potocznie „małą szkołą”. Jest to trzecia lokalizacja Izby.

Pierwszą siedzibą Izby była kamienica przy ulicy 1 Maja 17, która dawniej należała do rodziny kupieckiej Byczków. Następnie w 1991 przeniesiono zbiory do budynku Biblioteki Miejskiej przy ul. Gen Władysława Sikorskiego 1. Od 2011 roku siedzibą zostało GCK w Łobżenicy.

Siedziba obecnego Gminnego Centrum Kultury (GCK) i znajdującej się tam Izby Muzealnej w Łobżenicy mieści się w murowanym budynku wzniesionym w 1905 roku na miejscu dawnej, drewnianej szkoły katolickiej z czasów pruskich. Szkoła ta funkcjonowała na terenie byłej prezydencji Zakonu Bernardynów, którzy rezydowali tam od XVII wieku. Po opuszczeniu jej przez zakonników w 1788 roku, budynek został przekształcony na szkołę, której dyrektorem był Marcin Seyda (1755–1855). W szkole używano ośmiu podręczników – pięciu w języku polskim i trzech w niemieckim – przeznaczonych do nauki czytania, pisania, gramatyki i poznawania opowieści biblijnych. Figura przed budynkiem na dawnych zdjęciach świadczy o obecności bernardynów i ich klasztoru w tej okolicy .

Ekspozycja

Izba Muzealna posiada różnorodne zbiory, które obejmują:

1) Obiekty archeologiczne: Ekspozycja archeologiczna obejmuje między innymi naczynia kultury pomorskiej, które odnaleziono w Florowie koło Luchowa. Zbiory te stanowią świadectwo dawnej działalności osadniczej w regionie.

2) Pamiątki Bractwa Strzeleckiego
Wystawa poświęcona Bractwu Strzeleckiemu zawiera bezcenne przedmioty świadczące o bogatej tradycji tej organizacji:

• Sztandar z podobizną króla Jana III Sobieskiego z 1923 roku.
• Srebrny puchar – dar królowej pruskiej Elżbiety z 1849 roku.
• Srebrny klejnot z łańcucha Króla Kurkowego z 1848 roku.
• Tarcze strzeleckie oraz liczne odznaki i medale.

3) Meble kultury mieszczańskiej rekonstrukcja XVIII-wiecznego pokoju mieszczańskiego:

• Szafa z XVIII wieku.
• Gdańska skrzynia z XVII wieku.
• Stół z krzesłami i piękny sekretarzyk.
• Sypialnia z przełomu XIX i XX wieku.

4) Pamiątki związane z działalnością cechów

Najciekawsze z nich to:

• Sztandar cechu kołodziejów z 1933 roku.
• Duży zbiór tłoków pieczętnych miejscowych cechów.

5) Księga cechu szewskiego
Do szczególnie wartościowych zabytków należących do zbiorów muzeum należy księga cechu szewskiego z 1783 roku. Jest to przykład dokumentacji cechowej, która ilustruje organizację życia zawodowego oraz społecznego w dawnych czasach, stanowiąc cenne źródło wiedzy o strukturach i funkcjonowaniu cechów rzemieślniczych.

6) Ślady żydowskiej historii miasta
W zbiorach muzeum znajdują się także drewniane lwy pochodzące z szafki ołtarzowej synagogi, które przypominają o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej w Łobżenicy.

7) Militaria
Osobną grupę eksponatów stanowią militaria, w tym:

• Pancerz pruskiego kirasjera z XIX wieku.
• Tasaki, pistolety, pałasze, karabiny i bagnety.
• Mundur, dokumenty obozowe oraz pamiątki związane z Powstaniem Wielkopolskim.

8) Eksponaty etnograficzne

Ekspozycja etnograficzna zajmuje znaczną powierzchnię muzeum. Obejmuje przedmioty codziennego użytku, takie jak żelazka z duszą, wirówki, naczynia, kołowrotki i wiele urządzeń wykorzystywanych w codziennej pracy mieszkańców dawnych czasów. Bogactwo tej wystawy zawdzięcza się nieistniejącej już szkole w Liszkowie, która w 2004 roku przekazała swoje zbiory do Izby Muzealnej .

9) Wyjątkowe obiekty muzealne

Łódź dłubana

Łódź dłubana z jeziora Luchowskiego – wyjątkowy eksponat Izby Muzealnej w Łobżenicy, odkryty w latach 70. XX wieku. Eksponat ukazujący dawne techniki rzemieślnicze oraz życie wodne regionu.

Monety łobżenickie

Ternary łobżenickie, bite w mennicy koronnej Krotoskich w Łobżenicy. Dziesięć monet łobżenickich z czasów panowania Zygmunta III Wazy, datowanych na rok 1630. Monety te dokumentują historię lokalnego handlu oraz monetarystyki, stanowiąc unikatowe źródło informacji na temat funkcjonowania regionu w okresie XVII wieku.

Kustosze

Pierwszym kustoszem muzeum był Ludwik Prinz, który pełnił tę funkcję od momentu jego otwarcia w 1967 roku aż do swojej śmierci w 1986 roku.

Ludwik Prinz, pseudonim „Hubert” (ur. 3 sierpnia 1914 w Dębnie), był polskim żołnierzem, organistą i działaczem społecznym. Uczestniczył w kampanii wrześniowej, bitwie nad Bzurą oraz obronie Warszawy. Po kapitulacji wrócił do Fanianowa, gdzie kierował placówką konspiracyjną
obejmującą okoliczne wsie.

Był jednym z inicjatorów powstania Izby Muzealnej w Łobżenicy, w której znajdują się pamiątki z okresu jego działalności wojennej. Za swoje zasługi otrzymał liczne odznaczenia, w tym Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975) i Krzyż Oświęcimski (1985), Złotą Odznakę za Opiekę nad Zabytkami (1980), Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (1979).

Ludwik Prinz był jednym z inicjatorów powstania Izby Muzealnej w Łobżenicy, której celem było zachowanie i popularyzacja lokalnego dziedzictwa. W muzeum znajdują się liczne osobiste pamiątki związane z jego działalnością podczas II wojny światowej, w tym szereg unikalnych eksponatów. Jego praca przyczyniła się do rozwoju placówki i jej znaczenia dla lokalnej społeczności.

Drugim i obecnym kustoszem izby została pani Grażyna Kukułka.

Grażyna Kukułka- absolwentka historii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, nauczycielka historii, dyrektor szkół oraz obecna opiekunka Izby Muzealnej w Łobżenicy, propagatorka historii regionu.

Od 1980 roku pracowała jako nauczycielka historii w Szkole Podstawowej w Łobżenicy, a w 1996 roku została jej dyrektorem. W 1998 roku objęła stanowisko dyrektora nowo utworzonego gimnazjum w Łobżenicy. Rolę opiekuna izby objęła po śmierci Ludwika Prinza w 1986 r.
Dzięki jej zaangażowaniu Izba Muzealna stała się ważnym miejscem popularyzacji historii małej ojczyzny. Jest pomysłodawczynią konkursu historycznego o małej ojczyźnie, który cieszy się dużym uznaniem w lokalnej społeczności, przyczyniając się do edukacji i wzmacniania poczucia tożsamości kulturowej wśród mieszkańców regionu .

Znaczenie dla lokalnej społeczności
Izba Muzealna odgrywa ważną rolę w edukacji i integracji lokalnej społeczności. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców oraz współpracy ze szkołami placówka została wzbogacona o liczne eksponaty. Po kompleksowym remoncie w 2010 roku muzeum stało się przestrzenią do pielęgnowania tożsamości kulturowej regionu.

Bibliografia

1. Dubiela, Jan. Łobżenica – spacer w czasie. 700 lat miasta Łobżenica. 2013.
2. Fijałkowski Marek, „Izba Muzealna w Łobżenicy,” Kronika Wielkopolski, nr 1, rok 2001
3. Grochowski, Zbigniew. Historia Łobżenicy. 500 zadań i rozwiązań. 2014.
4. Kirschenstein, Lucyna. W uliczkach i zaułkach naszego miasta. Gmina Łobżenica, 2024.
5. Konek Marta, Jan Dubiela, Łobżenica miasto na Krajnie, Towarzystwo Miłośników Łobżenicy 2006.
6. Księga inwentarzowa izby muzealnej, Izba Muzealna, 2025.
7. Kukułka Grażyna. Wywiad osobisty przeprowadzony przez Martynę Pabisiak i Isabel Hapenthaul – Kupper, 29 Stycznia 2025.
8. Pakulski, Jan, i Andrzej Mietz. Łobżenica – portret miasta i okolicy. Łobżenica-Toruń 1993.

Netografia

1. Kirschenstein Lucyna. „Przypominamy sylwetkę Ludwika Prinza”. Kocham Łobżenicę, 25 sierpnia 2020, https://www.facebook.com/kochamlobzenice/posts/przypominamy-sylwetk%C4%99-ludwika-prinza-%C5%BCo%C5%82nierza-wrze%C5%9Bnia-1039-roku-i-%C5%82ob%C5%BCenickieg/3208355469279345/?locale=pl_PL
2. Kirschenstein Lucyna „Dziedzictwo i fundament”. Kocham Łobżenicę, 13 styczna 2017, https://www.facebook.com/kochamlobzenice/photos/a.534773163304269/1164657136982532/?type=3&locale=pl_PL
3. Konek Marta.”Chcesz to pokażę ci duszę”. Kultura u podstaw, 04 kwietnia 2023,https://kulturaupodstaw.pl/chcesz-to-pokaze-ci-dusze/

Załączniki

1. Załącznik nr 1. Protokół przekazania eksponatów kącika muzealnego w Liszkowie do Izby Muzealnej w Łobżenicy, 16 listopada 2004. Dokumentacja Izby Muzealnej w Łobżenicy. Materiał niepublikowany
2. Załącznik nr 2. Własnoręczny życiorys L. Prinza. Dokument znajdujący się w prywatnych zbiorach Pani Grażyny Kukułki, Łobżenica, 2025. Materiał niepublikowany
3. Załącznik nr 3 Nagranie wywiadu z Grażyną Kukułką kustoszem Izby muzealnej, 29 01.2025. Materiał niepublikowany. Wywiad przeprowadzony przez Martynę Pabisiak i Isabel Haupenthal Kupper